Hunen Graben Sandow – kurhan z epoki brązu w okolicach Sądowa

H ü n e n g r ä b e r, in den Sandower Fichten: fünf find noch in der Generalstabskarte (1890) eingezeichnet. Es find Hübelgräben in Pyramidenform aus Steinen (Bronβeβeit).

W lesie świerkowym koło Sądowa istniało pięć kurhanów w kształcie piramid, ułożonych z kamieni, pochodzących z epoki brązu.

H ü n e n g r ä b e r, bei, Neu Sandow. Зerstört, auf dem Preußenberg. W. 94 kennt und beschreibt diese Gräber: „Ő. am Preußenberge 3 Reihen von Gräbern, kreisformig mit Steinen umseβt 2 -5 m im Durchmesser“.

Sądówko. Przy Pruskiej Górze, po jej zachodniej stronie istnieją zniszczone kurhany Hunów, ale jeszcze łatwe do rozpoznania. Po wschodniej natomiast istnieją trzy rzędy grobów, dobrze widoczne, ułożone z kamieni piramidy, okrągłe w podstawie, mające od dwóch do pięciu metrów średnicy.

kurhan z epoki brazu
Kurhan z epoki brązu

Stanowiska archeologiczne

Z terenu miejscowości i najbliższej okolicy znanych jest 46 stanowisk archeologicznych, w tym tak zwane luźne, na których wyróżniono 72 ślady osadnictwa z różnych okresów historycznych. 11 stanowisk można łączyć z neolitem (4500-1800 lat p.n.e.). Są to relikty osady oraz 5 punktów i 5 śladów osadnictwa. Wśród śladów osadnictwa wystąpiły narzędzia kamienne, głównie toporki, a także puchar o wys. 10 cm i średn. 6,8 cm, wykonany z czerwonej gliny, przechowywany dawniej w Heimtamuseum w Pyrzycach, typowy wyrób ludności schyłkowo neolitycznej kultury ceramiki sznurowej (D 189; Taf. 22).

Na sześciu stanowiskach wyróżniono wyroby ludności kultury łużyckiej (1300-400 lat p.n.e.). Są to 4 punkty i ślad osadniczy oraz cmentarzysko kurhanowe (Sądów stan. 1).

http://geoportal.nid.pl/nid/Full.aspx?crs=EPSG%3A2180&bbox=253555.35605118106,593466.710417764,255420.67228180607,594248.5557314515&variant=2a4653c8-1ef9-4f9d-a991-5174ed9e4770

Stanowisko nr 1 zlokalizowane zostało na wzgórku 3 km na wschód od miejscowości. Początkowo miało tam być więcej obiektów, które usytuowane były w trzech rzędach. Część z nich była kolista o średnicy 2-7 m i nakryta płaszczem kamiennym. Zwykle na głębokości 0,5 m w skrzyni zbudowanej z kamieni stała popielnica. Także na dwóch sąsiednich wzgórkach miały się znajdować kurhany o wys. 1,5-3,5 m i średnicy 10-15 m. Kurhany te zostały zniszczone w 1878 r. Prawdopodobnie z tego stanowiska pochodziły fragmenty naczyń, które przekazano do Muzeum w Szczecinie

Kostrzewski 1958 – Kultura łużycka na Pomorzu, Poznań 1958.

Stanowisko to wpisano do rejestru zabytków nieruchomych w Polsce.

Brak jest dotychczas znalezisk z następnego okresu. Dopiero z okresu wpływów rzymskich odnotowano 8 stanowisk dotyczących trzech punktów i dwóch śladów osadnictwa. Pięć stanowisk pradziejowych określono ogólnie jako starożytne. Tworzą je 2 punkty i ślady osadnictwa.

Sądząc po źródłach archeologicznych osadnictwo we wczesnym średniowieczu ustabilizowało się.

Odkryto dotychczas 10 stanowisk z materiałem zabytkowym dotyczącym tego okresu. Wśród nich wyróżniono grodzisko (Sądów, stan. nr 2), relikty 2 osad oraz 5 punktów i 2 ślady osadnictwa.

Stara leśniczówka w okolicach Arnswalde, Choszczna

Ruiny starej leśniczówki można odszukać pomiedzy dwoma lasami za Jeziorem Stawin, Sowno.

leśniczówka
Leśniczówka zaznaczona pomarańczowym okręgiem

Najłatwiej do niej dotrzeć jadąc do końca ul. Polną, aż do krzyżówki z utwardzoną drogą p-poż w lesie. Tam skręcić w lewo i iść aż do następnego lasu, mijając po prawej stronie pole a po lewej las. Kiedy po lewej stronie las się skończy, będziemy prawie na miejscu. Na skraju następnego lasu można odszukać kilka ruin gospodarstwa.

leśniczówka
Leśniczówka na starej niemieckiej mapie.

Osada musi być bardzo stara. W bliskiej okolicy wcześniej znajdowała się osada słowiańska.

leśniczówka
Zdjęcie satelitarne Google Earth.

Odległość od  centrum miasta, opisaną trasą wynosi 5 km.

leśniczówka
Teren leśniczówki