Mogilica – cmentarzysko kultury łużyckiej

Nowy okres dziejów zapoczątkowany został przemianami związanymi z nabyciem umiejętności wytwarzania miedzi, a później brązu (Epoka brązu 1800-700 lat p.n.e.). Z tego okresu pochodzi kilka pojedynczych kurhanów, w tym jeden przebadany przez archeologów, położony w pobliżu stacji kolejowej w Ziemomyślu. W lesie pomiędzy Dolicami, Sądowem, i Mogilicą, archeolodzy z ww. ZANJKM PAN – Oddział w Szczecinie, pod kierownictwem S. Wesołowskiego i H. Bona, po przeprowadzeniu szeregu prac badawczych, potwierdzili występowanie rozległych cmentarzysk i towarzyszących im śladów osad. Należały one do tzw. kultury łużyckiej z okresu 1300-400 lat p.n.e. (nazwa pochodzi od typowych odkryć na terenie Łużyc).
kurhan
Prace archeologiczne na cmentarzysku. Mogilica.
Ten zespół kulturowy charakteryzował się swoistymi formami ceramiki (obok brązów importowanych).
kurhan
Odkryty kurhan. Mogilica.
Natomiast w zakresie nadbudowy społecznej upowszechnił ciałopalny obrządek pogrzebowy. Spalone szczątki zmarłego umieszczano w ceramicznych popielnicach (urnach). Typowy pochówek w formie okrągłego (lub owalnego) kurhanu, składał się z kamiennego kręgu (wału), o średnicy od kilku do nawet 20 m.
kurhan
Odkryty kurhan. Prace archeologiczne, Mogilica.
W specjalnym leju, po środku kręgu, znajdowała się komora grzebalna z urną, utworzona z półpłaskich, częściowo obrobionych głazów, obłożona drobniejszymi kamieniami. Do tej części grobu prowadził niekiedy specjalny korytarz zbudowany z kamieni. Całość założenia grobowego okrywał płaszcz kamienno-ziemny, tworzący kurhan.
kurhan
Część centralna grobu.
Na cmentarzysku tej kultury położonym w lesie koło Mogilicy, doliczono się około 100 kurhanów, budowanych dla pojedynczych osób. W trakcie prac wykopaliskowych natrafiano na wtórne pochówki, tzw. „wkopy”. Dotychczas przebadano 10 obiektów, które w formie odsłoniętej udostępniono do zwiedzania.
kurhan
Studenci archeologii na miejscu wykopalisk.

Wzdłuż sieci wodnej Małej Iny znajdowało się duże skupisko pojedynczych osad tej kultury, których miejscem kultu było ww., wspólne cmentarzysko.

kurhany
Skupisko kurhanów kultury łużyckiej. Mogilica.
W przeciągu dłuższego czasu, pochowano na nim łącznie ok. 1000-1500 osób. Świadczy to o dość znacznej populacji tej kultury. Jej rozwojowi sprzyjały panujące wówczas, ustabilizowane stosunki społeczne (patriarchalna wspólnota pierwotna), oparte na prostych zasadach demokracji. Nie natrafiono nigdzie na dowody świadczące o koncentracji dóbr materialnych w rękach jednostek lub grup oligarchicznych.
Prace badawcze potwierdziły ciągłość osadniczą na tym terenie także w okresie lateńskim, rzymskim i wczesnośredniowiecznym (Epoka żelaza – 700 lat p.n.e. do 500 roku n.e.).

Cmentarzysko na mapie

Moskorzyn – grodzisko słowiańskie

Malownicze pozostałości umocnień ziemnych dawnych grodów Słowiańskich, do dzisiaj są dobrze widoczne w terenie i na mapach. W Gminie Dolice stosunkowo najlepiej zachowało się leśne grodzisko typu pierścieniowego położone koło Moskorzyna, funkcjonujące w okresie od VIII do X w. n.e. Widoczne są pozostałości wysokich wałów ziemnych i głębokich fos, wokół kolistego pagórka. Zewnętrzne stoki wałów po stronie północno-zachodniej opadają stromo ku bagnom otaczającym gród. Południowo-wschodnia część pierwotnego wyniesienia morenowego, mieściła także podgrodzie. Od grodu odcięte było głęboką fosą i wałem ziemnym, który mimo kilkusetletniej erozji, jeszcze obecnie wznosi się na wysokość do ok. 7 m. Na terenie podgrodzia odkryto ślady otartej osady budowniczych tego grodu, która istniała już od VII w. n. e. i funkcjonowała także w okresie istnienia grodu. Ten niezwykle warowny gród obejmował obszar ok. 75 arów, a podgrodzie ok. 100 arów.
Wokół grodów rozrastały się osady wolnych rolników jako zalążki przyszłych wiosek i miast Pomorza Zachodniego. Z braku danych, trudno jest określić dokładny czas powstania poszczególnych miejscowości. Po raz pierwszy mówi się o ich istnieniu przy dokumentowaniu różnych faktów o charakterze polityczno – gospodarczym. Najczęściej były to nadania możnowładców czynione dla miast, biskupów, kościołów i zakonów. Między innymi na podstawie tych źródeł możemy domniemywać, że większość najstarszych, Słowiańskich miejscowości z terenu obecnej gminy Dolice istniała już w jakiejś formie na początku drugiego tysiąclecia n. e. (pomimo ich oficjalnego datowania na XII, XIII czy nawet XIV w.). Odliczając od tego osady i przysiółki z XVIII i XIX wieku (powstałe w wyniku kolejnych faz kolonizacyjnych i regulacji gruntów), współczesne osadnictwo gminy pokrywa się w większości z osadnictwem średniowiecznym. Dla przykładu miejscowości Kolin i Żalęcino po raz pierwszy wzmiankowane były wśród 12 wsi nadanych przed rokiem 1187 dla komturii joannitów w Copan (miejscowość położona była gdzieś pomiędzy Stargardem a Suchaniem, obecnie nie istnieje), przez księcia Bogusława II. Z nadaniami dla opactwa cystersów kołackich wiąże się historia wielu innych miejscowości, takich jak: historycznego (obecnie zaginiony) Trzebienia, Rzepina, Dobropola Pyrz. (1232 r.), Warszyna (1236 r.), Brzeziny (1255 r.), Lipki, Bralęcina, Sądowa i Ziemomyśla „A” (przed 1278 rokiem).

Pomietów

Pierwsza historyczna wzmianka o Pomietowie na Ziemi Pyrzyckiej pochodzi z 1417 r. Wg prof. Rymara pierwotna słowiańska nazwa wsi Pometow, co znaczy teren przy wodzie lub nad wodą.
Pocztówka
Pocztówka
Liczne stanowiska archeologiczne w okolicy, wskazują na dużo wcześniejsze pochodzenie wsi. Przebadane groby megalityczne należały do kultury pucharów lejkowatych, która żyła tutaj ok. 5 000 lat temu. Cmentarzysko kultury łużyckiej koło Pomietowa liczy 3 000 lat. Obiekty te mają dużą wartość historyczną i znajdują się w Krajowym Rejestrze Stanowisk Archeologicznych. O ciągłości osadniczej na tym terenie świadczą także inne znane stanowiska archeologiczne.
Dzięki zapiskom ostatniego właściciela Pomietowa Ditricha von Wedel, poznaliśmy dzieje Pomietowa aż do ostatniej wojny. Przekazał on dużo interesujących informacji o historii miejscowości, właścicielach majątku i zwykłych mieszkańcach wsi.
Kamienna płyta ustawiona pod dębem rosnącym do dziś na terenie dawnego ogrodu dworskiego, wskazuje na rok nabycia majątku w Pomietowie przez rodzinę Wedel-Burghagen (1785). Założyli oni dwa folwarki: w obecnym Wymykowie (na terenie tzw. Myśliwskiej Doliny) oraz w Boguszycach (Burghagen). Rozwinęli rolnictwo, przemysł rolny, zmeliorowali łąki oraz hodowali pełnokrwiste konie. Z zabudowy pałacowo-folwarcznej do dziś zachowały się jedynie ruiny dwóch budynków towarzyszących pałacowi oraz kuźnia dworska. Powstała także cała kolonia podobnych do siebie dwojaków folwarcznych dla pracowników. Zarówno wspomniana kuźnia jak i elewacje frontowe budynków mieszkalnych, zawierają ciekawe elementy dawnych detali architektonicznych. Świadczą one o wysokim kunszcie sztuki kamieniarskiej miejscowych budowniczych. Są to perełki XIX -wiecznej sztuki kamieniarskiej.
Pocztówka
Pocztówka
Park podworski założony został w 2 poł. XIX w. na pow. 0,5 ha. Jego zadrzewienie stanowią dzisiaj wiekowe okazy rosnące w szpalerach lipowo-kasztanowych oraz pojedynczo: oprócz wspomnianego już dębu rosnącego w ogrodzie o obw. 520 cm, rośnie tu dąb o obw. 490 cm i kilka mniejszych o obw. 275 do 340 cm. Rzadszy okaz stanowi dąb piramidalny, podobny do topoli włoskiej o obw. 190 cm; lipy drobnolistne o obw. 330 do 440 cm; kasztanowce białe (najgrubszy posiada obwód pnia 440 cm; o unikalnym okazie miłorzębu japońskiego o obw. 170 cm. Przy leśnej drodze do Morzycy rośnie pamiątkowy dąb mierzący 420 cm. Już przed wojną uznany był za pomnik przyrody. Spoczywa pod nim koń siwek „Hunter”, który uratował życie właścicielowi Pomietowa Paulowi von Wedel, wynosząc go rannego z pola walki pod Mars la Tur w czasie wojny Prusko-Francuskiej w 1870 r. Niegdyś pod tym drzewem stała tablica z inskrypcją.

Geoportal krajowy

Serwis Geoportal udostępnia aplikację internetową umożliwiającą przeglądanie danych przestrzennych oraz wyszukiwanie zbiorów i usług danych przestrzennych należących do Krajowej Infrastruktury Informacji Przestrzennej.