Archiwa tagu: cmentarzyska kurhanowe

Hunen Graben Sandow – kurhan z epoki brązu w okolicach Sądowa

H ü n e n g r ä b e r, in den Sandower Fichten: fünf find noch in der Generalstabskarte (1890) eingezeichnet. Es find Hübelgräben in Pyramidenform aus Steinen (Bronβeβeit).

W lesie świerkowym koło Sądowa istniało pięć kurhanów w kształcie piramid, ułożonych z kamieni, pochodzących z epoki brązu.

H ü n e n g r ä b e r, bei, Neu Sandow. Зerstört, auf dem Preußenberg. W. 94 kennt und beschreibt diese Gräber: „Ő. am Preußenberge 3 Reihen von Gräbern, kreisformig mit Steinen umseβt 2 -5 m im Durchmesser“.

Sądówko. Przy Pruskiej Górze, po jej zachodniej stronie istnieją zniszczone kurhany Hunów, ale jeszcze łatwe do rozpoznania. Po wschodniej natomiast istnieją trzy rzędy grobów, dobrze widoczne, ułożone z kamieni piramidy, okrągłe w podstawie, mające od dwóch do pięciu metrów średnicy.

kurhan z epoki brazu
Kurhan z epoki brązu

Stanowiska archeologiczne

Z terenu miejscowości i najbliższej okolicy znanych jest 46 stanowisk archeologicznych, w tym tak zwane luźne, na których wyróżniono 72 ślady osadnictwa z różnych okresów historycznych. 11 stanowisk można łączyć z neolitem (4500-1800 lat p.n.e.). Są to relikty osady oraz 5 punktów i 5 śladów osadnictwa. Wśród śladów osadnictwa wystąpiły narzędzia kamienne, głównie toporki, a także puchar o wys. 10 cm i średn. 6,8 cm, wykonany z czerwonej gliny, przechowywany dawniej w Heimtamuseum w Pyrzycach, typowy wyrób ludności schyłkowo neolitycznej kultury ceramiki sznurowej (D 189; Taf. 22).

Na sześciu stanowiskach wyróżniono wyroby ludności kultury łużyckiej (1300-400 lat p.n.e.). Są to 4 punkty i ślad osadniczy oraz cmentarzysko kurhanowe (Sądów stan. 1).

http://geoportal.nid.pl/nid/Full.aspx?crs=EPSG%3A2180&bbox=253555.35605118106,593466.710417764,255420.67228180607,594248.5557314515&variant=2a4653c8-1ef9-4f9d-a991-5174ed9e4770

Stanowisko nr 1 zlokalizowane zostało na wzgórku 3 km na wschód od miejscowości. Początkowo miało tam być więcej obiektów, które usytuowane były w trzech rzędach. Część z nich była kolista o średnicy 2-7 m i nakryta płaszczem kamiennym. Zwykle na głębokości 0,5 m w skrzyni zbudowanej z kamieni stała popielnica. Także na dwóch sąsiednich wzgórkach miały się znajdować kurhany o wys. 1,5-3,5 m i średnicy 10-15 m. Kurhany te zostały zniszczone w 1878 r. Prawdopodobnie z tego stanowiska pochodziły fragmenty naczyń, które przekazano do Muzeum w Szczecinie

Kostrzewski 1958 – Kultura łużycka na Pomorzu, Poznań 1958.

Stanowisko to wpisano do rejestru zabytków nieruchomych w Polsce.

Brak jest dotychczas znalezisk z następnego okresu. Dopiero z okresu wpływów rzymskich odnotowano 8 stanowisk dotyczących trzech punktów i dwóch śladów osadnictwa. Pięć stanowisk pradziejowych określono ogólnie jako starożytne. Tworzą je 2 punkty i ślady osadnictwa.

Sądząc po źródłach archeologicznych osadnictwo we wczesnym średniowieczu ustabilizowało się.

Odkryto dotychczas 10 stanowisk z materiałem zabytkowym dotyczącym tego okresu. Wśród nich wyróżniono grodzisko (Sądów, stan. nr 2), relikty 2 osad oraz 5 punktów i 2 ślady osadnictwa.

Historia zapisana w nazwach – Spacer słowiańskimi ścieżkami po Dolickiej Ziemi

Historia zapisana w nazwach. Spacer słowiańskimi ścieżkami po Dolickiej Ziemi

Autorzy: Janusz Gajowniczek,  Zygfryd Dzedzej

 

historia zapisana w nazwach
Historia zapisana w nazwach

ISBN 978-83-941607-0-8
Wydanie I

Konsultacja hist. i archeol.: Urszula Jałoszyńska
Tłumaczenie tekstów niemieckich: Zygfryd Dzedzej
Korekta polonistyczna i germanistyczna: Grażyna Kleszczonek
Skład komputerowy: Filip Gajowniczek
Projekt okładki: Janusz i Mariusz Gajowniczek
Zdjęcia i dokumenty: dr Wojciech Kuźmiński i Mariusz Gajowniczek

Druk i oprawa: PARES II s.c. Marek Stefański

Historia, którą czyta się jak powieść. Przeczytaj wstęp, a gdy cię zainteresuje, nie zaśniesz bez przeczytania następnego rozdziału.
Spróbuj znaleźć opisane elementy historii wokół siebie i w najbliższej okolicy. Spaceruj razem z nami słowiańskimi ścieżkami i wczuj się w klimat dawnych wieków…
Po wielu latach żmudnej pracy została przygotowana do druku książka monograficzna, traktująca o bardzo interesujących losach terenu należącego obecnie do Gminy Dolice. Jest to bogata w treści opowieść napisana inaczej, tj. w miarę prostym językiem, chociaż oparta na wielu źródłach naukowych.

  1. Traktuje o tym, od kiedy i kto zamieszkiwał te tereny w przeszłości, a także opis najciekawszych obiektów archeologicznych i architektonicznych (cmentarzyska z różnych okresów, grodziska prasłowiańskie, zamki, pałace, kościoły); jak to było ze Słowianami? Od kiedy zasiedlili te tereny, ich zwyczaje i wierzenia, przyjmowanie religii chrześcijańskiej, losy Kościoła katolickiego przed i po wprowadzeniu reformacji; aneksja Pomorza przez Mieszka I w okresie tworzenia państwa polskiego oraz stosunki z Polską w późniejszych okresach historycznych; od kiedy i w jaki sposób następowała kolonizacja tych terenów przez mieszkańców innych państw; przemiany demograficzne, własnościowe i polityczne w średniowieczu i w okresach późniejszych; dzieje regionu Pyrzyc i Stargardu na tle historii Pomorza Zach.; obecność Polaków na Pomorzu Zachodnim od XIX w. do 1945 r. (pracownicy sezonowi, jeńcy wojenni i robotnicy przymusowi).
  2. Miejscowości z tego terenu, które zaginęły w średniowieczu; podziały administracyjne i zmiany nazewnictwa miejscowego po drugiej wojnie światowej; szczegółowe informacje o historii obecnych miejscowościach z terenu Gminy Dolice i z pow. Choszczno, które po wojnie należały do tej gminy; miejscowości niezaludnione lub opuszczone po wojnie.
  3. Nazwy miejscowe i fizjograficzne występujące na terenie obecnej Gminy Dolice w różnych okresach (wyszukane na starych mapach i w innych materiałach źródłowych) oraz ich znaczenie.
    Cz. IV Stare i nowe legendy, opowiadania i baśnie dotyczące tego terenu. Materiały robocze już w okresie pisania cieszyły się dużym zainteresowaniem.

Książka jest bardzo ładnie wydana, format A4, twarda, szyta, kolorowa, lakierowana okładka; stron 419; przypisów 674.

Książkę można nabyć w:

  • Księgarni Pegaz ul. Wolności 17, Choszczno
  • S.C. DOMUS ul. Wiejska, Dolice, tzw Drewniak
  • kontaktując się z autorem:  janusz-gajowniczek@wp.pl

Mogilica – cmentarzysko kultury łużyckiej

Nowy okres dziejów zapoczątkowany został przemianami związanymi z nabyciem umiejętności wytwarzania miedzi, a później brązu (Epoka brązu 1800-700 lat p.n.e.). Z tego okresu pochodzi kilka pojedynczych kurhanów, w tym jeden przebadany przez archeologów, położony w pobliżu stacji kolejowej w Ziemomyślu. W lesie pomiędzy Dolicami, Sądowem, i Mogilicą, archeolodzy z ww. ZANJKM PAN – Oddział w Szczecinie, pod kierownictwem S. Wesołowskiego i H. Bona, po przeprowadzeniu szeregu prac badawczych, potwierdzili występowanie rozległych cmentarzysk i towarzyszących im śladów osad. Należały one do tzw. kultury łużyckiej z okresu 1300-400 lat p.n.e. (nazwa pochodzi od typowych odkryć na terenie Łużyc).
kurhan
Prace archeologiczne na cmentarzysku. Mogilica.
Ten zespół kulturowy charakteryzował się swoistymi formami ceramiki (obok brązów importowanych).
kurhan
Odkryty kurhan. Mogilica.
Natomiast w zakresie nadbudowy społecznej upowszechnił ciałopalny obrządek pogrzebowy. Spalone szczątki zmarłego umieszczano w ceramicznych popielnicach (urnach). Typowy pochówek w formie okrągłego (lub owalnego) kurhanu, składał się z kamiennego kręgu (wału), o średnicy od kilku do nawet 20 m.
kurhan
Odkryty kurhan. Prace archeologiczne, Mogilica.
W specjalnym leju, po środku kręgu, znajdowała się komora grzebalna z urną, utworzona z półpłaskich, częściowo obrobionych głazów, obłożona drobniejszymi kamieniami. Do tej części grobu prowadził niekiedy specjalny korytarz zbudowany z kamieni. Całość założenia grobowego okrywał płaszcz kamienno-ziemny, tworzący kurhan.
kurhan
Część centralna grobu.
Na cmentarzysku tej kultury położonym w lesie koło Mogilicy, doliczono się około 100 kurhanów, budowanych dla pojedynczych osób. W trakcie prac wykopaliskowych natrafiano na wtórne pochówki, tzw. „wkopy”. Dotychczas przebadano 10 obiektów, które w formie odsłoniętej udostępniono do zwiedzania.
kurhan
Studenci archeologii na miejscu wykopalisk.

Wzdłuż sieci wodnej Małej Iny znajdowało się duże skupisko pojedynczych osad tej kultury, których miejscem kultu było ww., wspólne cmentarzysko.

kurhany
Skupisko kurhanów kultury łużyckiej. Mogilica.
W przeciągu dłuższego czasu, pochowano na nim łącznie ok. 1000-1500 osób. Świadczy to o dość znacznej populacji tej kultury. Jej rozwojowi sprzyjały panujące wówczas, ustabilizowane stosunki społeczne (patriarchalna wspólnota pierwotna), oparte na prostych zasadach demokracji. Nie natrafiono nigdzie na dowody świadczące o koncentracji dóbr materialnych w rękach jednostek lub grup oligarchicznych.
Prace badawcze potwierdziły ciągłość osadniczą na tym terenie także w okresie lateńskim, rzymskim i wczesnośredniowiecznym (Epoka żelaza – 700 lat p.n.e. do 500 roku n.e.).

Cmentarzysko na mapie